Begrippenlijst tegels: alle termen simpel uitgelegd

Gerectificeerd, PEI-klasse, DCOF, keperverband... de tegelwereld staat vol met vaktermen. Deze begrippenlijst legt ze allemaal simpel uit, zonder jargon, zodat je precies weet waar een term voor staat voordat je een tegel uitzoekt. We breiden deze pagina geregeld verder uit met nieuwe begrippen.

Spring direct naar: Materiaal · Oppervlakte-afwerking · Randafwerking en maatvoering · Kwaliteit en normen · Vormen en legpatronen

Materiaal

Waar is een tegel eigenlijk van gemaakt? Deze termen leggen de belangrijkste materiaalsoorten uit.

Keramisch versus porselein (gres porcellanato)

Keramiek is de overkoepelende term voor tegels die gebakken zijn uit klei en andere natuurlijke grondstoffen. Porselein, ook wel gres porcellanato genoemd, is een specifieke - en de meest hoogwaardige - soort keramische tegel.

Overeenkomsten: beide worden gemaakt van kleiachtige grondstoffen en op hoge temperatuur gebakken, en beide zijn verkrijgbaar in talloze kleuren, formaten en afwerkingen.

Verschillen: porseleinen tegels worden gemaakt van fijner gemalen grondstoffen en onder hogere druk geperst, waardoor ze een dichtere, hardere structuur krijgen met een wateropname van doorgaans minder dan 0,5%. Standaard keramische tegels zijn iets poreuzer, lichter van gewicht en makkelijker te snijden. Porselein is daardoor de betere keuze voor vloeren, drukke ruimtes en buitengebruik; standaard keramiek wordt vaker toegepast op wanden.

Je herkent dit onderscheid ook terug in onze productspecificaties: bij "materiaal" staat altijd vermeld of een tegel van keramiek of van porselein is. Filter je liever meteen op materiaal? Bekijk dan onze collectie porseleinen tegels.

Geglazuurd versus ongeglazuurd

Een geglazuurde tegel heeft een dunne glaslaag op het oppervlak. Die laag zorgt voor de kleur en glans (of mattheid) en maakt de tegel waterdicht en makkelijk schoon te maken. Bij een ongeglazuurde (full body) tegel loopt de kleur en structuur door tot in de kern, waardoor een krasje of chip veel minder opvalt. Dat maakt full body tegels geschikt voor intensief belopen of commerciële ruimtes.

Terrazzo

Terrazzo, ook wel granito genoemd, is een tegel met stukjes marmer, kwarts of graniet in gepigmenteerd cement of hars. Na het persen wordt het oppervlak gepolijst, wat een levendige, spikkelige uitstraling geeft. Tegenwoordig bestaat terrazzo ook als keramische "terrazzo-look" tegel: die combineert de look met de lagere wateropname en het onderhoudsgemak van keramiek. Bekijk het verschil in onze collectie terrazzo tegels.

Mozaïek

Mozaïektegels zijn kleine tegeltjes (vaak enkele centimeters) die als geheel op een matje van gaas of papier worden geleverd, zodat je een groter vlak in één keer kunt plaatsen. Mozaïek is er in keramiek, porselein, glas en natuursteen, en wordt veel gebruikt als accentwand of douchevloer. Bekijk onze mozaïek tegels.

Keramisch parket versus houtlook tegels

Houtlook tegels zijn keramische tegels die het uiterlijk van hout nabootsen, in allerlei formaten. Keramisch parket is een specifieke vorm van houtlook: lange, smalle planken die net als echt parket worden gelegd. Elk stuk keramisch parket is dus een houtlook tegel, maar niet elke houtlook tegel is keramisch parket. Het voordeel ten opzichte van echt hout: dezelfde uitstraling, maar waterbestendig, krasvast en geschikt voor vloerverwarming. Bekijk onze houtlook tegels, en lees het volledige verschil in houtlook tegels of keramisch parket: is dat hetzelfde?

Oppervlakte-afwerking

De afwerking van het tegeloppervlak bepaalt niet alleen de uitstraling, maar ook hoe de tegel aanvoelt en hoe makkelijk hij schoon te houden is. Dit zijn ook de exacte waarden die je terugziet bij "afwerking" in onze productspecificaties.

Glanzend (glossy)

Een glanzende tegel heeft een hoogglans toplaag die veel licht reflecteert, waardoor een ruimte groter en luxer aanvoelt. Glanzende tegels zijn makkelijk schoon te houden, maar tonen vlekken en voetstappen sneller dan een matte tegel. Bekijk onze glanzende tegels.

Gepolijst (polished)

Gepolijste tegels krijgen hun glans niet via een glazuurlaag, maar doordat het oppervlak mechanisch wordt gepolijst met slijpschijven. Dat geeft een diepe, spiegelende glans, maar maakt het oppervlak ook gladder - let daarom op de antislipwaarde bij gebruik in natte ruimtes.

Mat / natural

Matte tegels hebben een niet-glanzende, ondoorschijnende afwerking voor een rustige, moderne uitstraling. Ze verbergen vlekken en vingerafdrukken beter dan glanzende tegels en zijn daardoor populair in de hal, keuken en badkamer. Een "natural" afwerking lijkt op mat, maar is vaak ongepolijst en voelt ruwer aan omdat er geen glazuurlaag op zit. Bekijk onze matte tegels.

Satijn (satin)

Satijn is een afwerking tussen mat en glanzend in: een zachte, zijdeachtige glans zonder de felle reflectie van een hoogglans tegel. Vlekken vallen minder op dan bij een glanzende tegel, terwijl de uitstraling toch verfijnd blijft.

Semi-gepolijst / lappato / honed

Semi-gepolijste tegels (ook wel lappato of honed genoemd) hebben een gedeeltelijk gepolijst oppervlak: een deel glanst, een deel blijft mat. Dat geeft een subtiel dieptespel en is qua glansgraad het middenpunt tussen mat en hoogglans.

Textuur / 3D / reliëf

Textuur- of reliëftegels hebben een voelbaar patroon of 3D-effect in het oppervlak, in plaats van een vlakke afwerking. Ze worden vaak gebruikt als accentwand omdat ze diepte en een tactiele ervaring toevoegen. Bekijk onze reliëf tegels.

Randafwerking en maatvoering

Deze termen gaan over de precieze vorm en maat van een tegel, en hebben direct invloed op de voeg en het legresultaat.

Gerectificeerd

Een gerectificeerde tegel is na het bakken machinaal bijgeslepen tot een exacte, rechte maat. Daardoor kun je de tegels met zeer smalle voegen leggen, voor een strak en modern geheel. De term wordt ook wel afgekort als rett, rtt of aangeduid met rettificato of rectified.

Een niet-gerectificeerde tegel behoudt de licht afgeronde rand die door het bakproces ontstaat. Deze tegels vragen om een bredere voeg en geven een iets ambachtelijker, klassieker beeld. Ze zijn ook eenvoudiger en dus goedkoper te leggen, omdat kleine maatverschillen minder opvallen.

Bij elke tegel op onze site vind je dit terug bij de specificatie "gerectificeerd: ja of nee". Bekijk het verschil direct in onze vloertegels en wandtegels.

Voegbreedte en voegdikte

De voegbreedte is de ruimte die je tussen twee tegels open laat voor voegmiddel. Bij gerectificeerde tegels kan dit al vanaf circa 1,5 tot 3 mm, bij niet-gerectificeerde tegels raad je meestal 3 tot 5 mm aan. Een te smalle voeg bij niet-gerectificeerde tegels laat oneffenheden extra opvallen; een te smalle voeg in het algemeen geeft de vloer of wand geen ruimte om te werken, wat op termijn tot scheuren kan leiden.

Vellingkant (facetrand)

Een vellingkant, ook wel facetrand genoemd, is een schuin afgewerkte rand aan de zichtbare zijden van een tegel. Dat accentueert elke tegel individueel en maakt de hoeken minder gevoelig voor beschadiging, omdat de scherpe rand al is "afgeschaafd".

BTR (conisch omgekeerde rand)

BTR staat voor een conisch omgekeerde randafwerking, waarbij de rand van de tegel licht naar binnen afloopt. Dit maakt het mogelijk om tegels met een zeer smalle voeg (vanaf circa 2 mm) strak tegen elkaar te plaatsen.

Getrommeld / handvorm tegels

Getrommelde of handvorm tegels hebben bewust golvende, licht ongelijke randen, waardoor elke tegel net iets anders is. Dat geeft een authentieke, ambachtelijke uitstraling die populair is in landelijke en klassieke interieurs.

Kaliber en partij (batch)

Het kaliber is de exacte maat van een tegel na het bakken, die altijd licht kan afwijken van de nominale (bestel)maat - bijvoorbeeld 59,8 x 59,8 cm bij een besteld formaat van 60x60 cm. De partij of batch combineert dit kaliber met het kleurnummer (shade) van een productie. Bestel je tegels voor één ruimte, zorg dan dat ze uit dezelfde partij komen: dat voorkomt kleine maat- en kleurverschillen in de vloer of wand.

Grootformaat, XL en XXL tegels

Grootformaat tegels hebben minder voegen per m², wat een rustiger en ruimtelijker geheel geeft. Als vuistregel geldt: vanaf circa 1 m² oppervlakte spreek je van een XL-tegel, vanaf circa 3 m² van een XXL-tegel. Denk aan formaten als 90x90 cm, 120x120 cm en 60x120 cm. Let bij grote tegels wel extra op een vlakke ondergrond en professionele plaatsing.

Kwaliteit en normen

Deze classificaties en testnormen zeggen iets over hoe een tegel presteert: hoe slijtvast, hoe stroef en hoe geschikt voor een bepaalde ruimte.

PEI-klasse (slijtvastheid)

De PEI-klasse geeft aan hoe goed het geglazuurde oppervlak van een tegel bestand is tegen slijtage door lopen en gebruik, op een schaal van PEI 1 tot PEI 5. Hoe hoger de klasse, hoe geschikter de tegel voor intensief belopen ruimtes. Op onze productpagina's vind je dit terug bij de specificatie "slijtwaarde". Lees de volledige uitleg in wat is PEI-klasse en waarom is die belangrijk?

R-waarde (antislipwaarde)

De R-waarde, bij ons de "antislipwaarde", zegt iets over hoeveel grip een tegel biedt, op een schaal van R9 (normale grip) tot R13 (zeer hoge grip). Dit is een andere eigenschap dan de PEI-klasse (slijtwaarde): de ene meet slijtvastheid, de andere meet hoe stroef of glad een tegel is. Meer weten? Lees wat betekent slipweerstand bij tegels? en wat betekenen R9, R10 en R11 bij tegels?

DCOF (Dynamic Coefficient of Friction)

DCOF is de Amerikaanse tegenhanger van de R-waarde en meet hoeveel wrijving een tegel geeft onder natte omstandigheden. De Amerikaanse norm ANSI A137.1 schrijft een minimale DCOF van 0,42 voor bij vloeren die nat belopen kunnen worden. In Europa (en dus ook bij ons) wordt vrijwel altijd de R-waarde/antislipwaarde gebruikt, maar bij internationale of Amerikaanse projecten kom je DCOF ook tegen.

UPEC-classificatie

UPEC is een Franse classificatie die aangeeft of een vloer geschikt is voor een bepaalde ruimte, op basis van vier eigenschappen: U (slijtage door lopen), P (belasting door meubels of vallende voorwerpen), E (water- en vochtbestendigheid) en C (bestendigheid tegen chemische stoffen en vlekken). Elke letter krijgt een cijfer; hoe hoger, hoe beter de weerstand. Voor een badkamervloer kies je bijvoorbeeld een tegel met een UPEC-score die minimaal gelijk is aan de aanbevolen waarde voor die ruimte.

Wateropname en vorstbestendigheid

De wateropname geeft aan hoeveel vocht een tegel opneemt, uitgedrukt in een percentage. Hoe lager dit percentage, hoe minder vocht er in de tegel kan trekken - en hoe kleiner de kans dat de tegel bij vorst inwendig beschadigt, doordat bevriezend water uitzet. Voor buitentoepassingen zoals terrassen en gevels kies je daarom tegels met een wateropname van maximaal 0,5% (klasse BIa), zoals porselein. Op onze productpagina's zie je dit teruggebracht tot één simpele specificatie: "vorstbestendig: ja of nee".

Kleurvariatie (V-klasse)

De kleurvariatie, ook wel V-klasse genoemd, geeft aan hoeveel kleurverschil er tussen tegels van dezelfde serie kan zitten: V1 (geen kleurvariatie), V2 (lichte kleurvariatie), V3 (matige kleurvariatie) of V4 (sterke kleurvariatie). Hoe hoger de klasse, hoe unieker en natuurlijker het eindresultaat, maar ook hoe belangrijker het is om tegels uit meerdere dozen door elkaar te leggen. Deze exacte indeling gebruiken we ook bij "kleurvariatie" in onze productspecificaties.

Vormen en legpatronen

Naast het materiaal en de kwaliteit bepaalt ook de vorm van de tegel en het legpatroon het eindresultaat.

Kitkat-tegel

Een kitkat-tegel is een langwerpige, smalle wandtegel met een afgeronde bovenkant, genoemd naar de gelijkenis met de chocoladereep. Kitkat-tegels worden meestal als mozaïek op een matje geleverd, waardoor je snel een groot wandoppervlak kunt plaatsen. Bekijk onze kitkat tegels.

Hexagon-tegel

Een hexagon-tegel is een zeshoekige tegel, vaak vergeleken met een honingraatpatroon. In tegenstelling tot kitkat-tegels worden hexagon-tegels los geplaatst, wat een speelser en grafischer effect geeft. Bekijk onze hexagon tegels.

Metrotegel

De metrotegel is een langwerpige rechthoekige wandtegel (klassiek 10x20 cm, maar ook in andere maten), vernoemd naar het gebruik in de Parijse metro rond 1900. Het is een van de meest gebruikte wandtegels vanwege de tijdloze, veelzijdige uitstraling.

Visschubtegel

Een visschubtegel heeft de golvende vorm van een visschub en wordt, net als kitkat-tegels, meestal als mozaïek op een matje geleverd. Populair als speelse accentwand in de badkamer of keuken. Bekijk onze visschub tegels.

Visgraatverband (herringbone)

Bij visgraatverband worden langwerpige tegels haaks op elkaar gelegd in een zigzagpatroon, vergelijkbaar met een parketvloer. Dit legpatroon vraagt om meer snijwerk dan een recht verband, maar geeft een van de meest gevraagde, tijdloze vloerbeelden. Bekijk onze visgraat tegels.

Keperverband

Keperverband lijkt op visgraatverband, maar dan met de tegels haaks tegen elkaar in plaats van puntig zigzaggend. Het patroon oogt strak en geordend en wordt zowel binnen als buiten toegepast.

Halfsteensverband

Bij halfsteensverband verspring je elke volgende rij tegels een halve tegellengte ten opzichte van de rij eronder, zoals bij een bakstenen muur. Het is een van de meest gebruikte en rustigste legpatronen, met relatief weinig snijverlies.

Romeins verband

Romeins verband combineert tegels in meerdere formaten (meestal vier of zes) tot een herhalend, modulair patroon. Dat geeft een levendig maar niet chaotisch beeld en wordt vaak gebruikt bij tegels met een natuursteenlook.

Wildverband

Wildverband is een onregelmatig legpatroon waarbij tegels in verschillende formaten schijnbaar willekeurig worden gecombineerd. Het resultaat oogt organisch en natuurlijk, vaak toegepast bij natuursteen(look) tegels.

Elleboogverband

Elleboogverband is een variant op visgraat, waarbij de tegels afwisselend loodrecht en evenwijdig aan de rand van de ruimte worden gelegd. Het patroon wordt vooral gebruikt om de looprichting in een ruimte te benadrukken.

Klezoorverband

Klezoorverband is een legpatroon waarbij een deel van de tegel (de klezoor) wordt afgezaagd om de aansluiting bij hoeken of randen strak te laten lopen, vaak gecombineerd met halfsteens- of korenaarverband bij bestrating en metselwerk.

Meer tegelkennis

Bekijk alle tegelkennis en veelgestelde vragen in onze kennisbank over tegels.